Zakup zakładu obróbki metali — jak czytać park maszynowy

Zakłady obróbki metali, narzędziownie i przetwórstwo tworzyw to biznesy, w których majątek trwały stanowi znaczną część ceny. Paradoksalnie właśnie dlatego łatwo tu przepłacić: maszyna ma wartość katalogową niezależnie od tego, czy pracuje.

Obciążenie, nie inwentarz

Poproś o zestawienie maszyn z trzema kolumnami, których zwykle nie ma w ofercie: rok produkcji, godziny pracy w ostatnim roku i udział w przychodzie. Obraz robi się natychmiast czytelny.

• Maszyna obciążona w 80 procentach to wąskie gardło i realne aktywo — jej awaria zatrzymuje zakład.
• Maszyna obciążona w 20 procentach to kapitał zamrożony. Ma wartość likwidacyjną, nie dochodową.
• Maszyna niepracująca jest kosztem: zajmuje halę, wymaga przeglądów i podnosi ubezpieczenie.

Do wyceny wchodzi wartość rynkowa pomniejszona o zobowiązania leasingowe, a nie suma z tabeli środków trwałych.

Technologia i ludzie

Obrabiarka sterowana numerycznie bez operatora, który potrafi ją zaprogramować, jest bezużyteczna. W tej branży kompetencje są rzadkie i lokalne, a rekrutacja trwa miesiącami. Zapytaj o strukturę zatrudnienia, wiek załogi i to, ilu ludzi obsługuje kluczowe maszyny. Zakład z jednym operatorem centrum obróbczego blisko emerytury ma problem, którego nie widać w rachunku wyników.

Sprawdź też oprogramowanie: licencje CAD/CAM bywają imienne i drogie do odtworzenia, a biblioteki programów na części są realnym aktywem — pod warunkiem że przechodzą razem z firmą.

Odbiorcy i kooperacja

Zakład pracujący w kooperacji dla jednego dużego odbiorcy ma stabilny wolumen i zerową siłę negocjacyjną. Sprawdź udział największego klienta, historię zmian cen i to, czy odbiorca ma alternatywnych dostawców. Utrata takiego kontraktu przy 60-procentowym udziale w obrocie oznacza zakład na stracie od następnego miesiąca.

Koszty, które rosną szybciej niż przychód

Energia jest w tej branży pozycją decydującą o rentowności. Poproś o zużycie i koszt miesiąc po miesiącu za dwa lata oraz o warunki umowy z dostawcą — kontrakt zawarty na korzystnych warunkach ma datę końcową i ta data należy do wyceny.

Do tego dochodzi gospodarka odpadami i pozwolenia środowiskowe. Przy zakupie udziałów przejmujesz historię, w tym zaniechania. Badanie środowiskowe kosztuje ułamek tego, co usunięcie zanieczyszczenia gruntu, o którym nikt nie wspomniał.