Udziały czy przedsiębiorstwo — jedna decyzja, która zmienia całą transakcję

Zanim padnie cena, trzeba ustalić, co właściwie jest przedmiotem sprzedaży. Warianty są dwa i różnią się wszystkim: ryzykiem, podatkami, formą umowy i tym, co przechodzi na kupującego.

Zakup udziałów

Kupujesz spółkę jako całość — razem z jej historią. Przechodzą umowy, zezwolenia, koncesje, pracownicy, numery rejestrowe i relacje z kontrahentami. Nic nie wymaga osobnej cesji, bo podmiot się nie zmienia; zmienia się tylko właściciel.

Cena tej wygody jest jedna: przejmujesz również zobowiązania, o których nie wiesz. Zaległości podatkowe i ZUS, roszczenia z rękojmi, sprawy sądowe, poręczenia udzielone lata temu. Dlatego przy tym wariancie due diligence prawne i podatkowe nie jest opcją, a umowa powinna zawierać oświadczenia sprzedającego i zabezpieczenie części ceny na wypadek ujawnienia się starych zobowiązań.

Forma: zbycie udziałów w spółce z o.o. wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, a zmiana wspólników podlega zgłoszeniu do rejestru.

Zakup przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części

Kupujesz zestaw składników: majątek, zapasy, znak towarowy, bazę klientów, umowy. Historia zostaje u sprzedającego — to jest główna zaleta.

Wady są dwie i obie praktyczne. Po pierwsze, umowy nie przechodzą automatycznie: przeniesienie praw i obowiązków z umowy zwykle wymaga zgody drugiej strony, więc każdy istotny kontrakt trzeba przejść osobno. Po drugie, zezwolenia i koncesje związane z przedsiębiorcą zostają po stronie sprzedającego — kupujący musi uzyskać własne.

Pracownicy przechodzą w trybie przejścia zakładu pracy, z zachowaniem warunków zatrudnienia.

Forma: sprzedaż przedsiębiorstwa wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, a jeśli w skład wchodzi nieruchomość — aktu notarialnego.

Jak wybrać

W praktyce wybór zapada często po stronie sprzedającego z powodów podatkowych, a kupujący dowiaduje się o nim na końcu. Lepiej postawić to pytanie w pierwszej rozmowie — bo od odpowiedzi zależy zakres badania i konstrukcja ceny.

Ten tekst opisuje mechanikę, nie zastępuje porady. Struktura transakcji ma skutki podatkowe, które warto policzyć z doradcą przed podpisaniem czegokolwiek.